Βάσεις και περιβάλλον

Τοποθέτηση της Συνέλευσης Χανίων του Ελληνικού Κοινωνικού Φόρουμ (Ιούνιος 2003)
ΟΙ ΒΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΘΑΝΑΤΟΥ ΕΙΝΑΙ ΕΔΩ. ΚΑΡΚΙΝΟΣ, ΜΟΛΥΝΣΗ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΑΟΡΙΣΤΟΛΟΓΙΕΣ ΚΑΙ ΥΠΕΚΦΥΓΕΣ ΑΠΕΙΛΟΥΝ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ

Μπορεί το μεγάλο θέμα να είναι πως θα παλέψουμε για να φύγουν οι βάσεις - ορμητήριο των φονιάδων, αλλά εξίσου σημαντικές είναι και οι επιπτώσεις στην υγεία και στο περιβάλλον. Η κυβέρνηση Σημίτη, αλλά και όλες οι κυβερνήσεις των τελευταίων 50 χρόνων είναι υπόλογες στον ελληνικό λαό, όχι μόνο γιατί μετατρέπουν τη χώρα σε ιμπεριαλιστικό ορμητήριο, αλλά και γιατί υποθηκεύουν την υγεία και το μέλλον μας. Η κυβέρνηση όμως σφυρίζει αδιάφορα. Τι είπε ο κ. Αποστολίδης στην τελευταία του επίσκεψη στα Χανιά; "Η πολιτική και η στρατιωτική ηγεσία, επαγρυπνούν, διότι κανείς δεν μπορεί να παίξει με ζητήματα του περιβάλλοντος, της υγείας και της ασφάλειας". Μια από τις πολλές εξευμενιστικές δηλώσεις που έχουν γίνει τα τελευταία χρόνια, χωρίς όμως να προσκομίζονται αποδείξεις. Είναι όμως έτσι τα πράγματα; Επίσημα στόματα σε ιδιωτικές συζητήσεις επιβεβαιώνουν την εξάπλωση του καρκίνου, αλλά επιδημιολογικές μελέτες δεν γίνονται. Πολλοί γνωρίζουν ότι γίνεται διακίνηση τοξικών αποβλήτων αλλά οι απόπειρες ελέγχου εμποδίζονται.
Κράτος εν κράτει η αμερικανική βάση, όπου κανείς δεν γνωρίζει τις ακριβείς δραστηριότητες. Οι κάτοικοι βλέπουν τα πλοία να πηγαινοέρχονται και όλοι υποψιάζονται τις σοβαρές συνέπειες. Έρευνες έχουν γίνει αλλά τα συμπεράσματά έχουν μείνει στο περιθώριο.
Η πρώτη έρευνα
Οι πρώτες ενδείξεις για τις επιπτώσεις στο περιβάλλον εμφανίζονται το 1979. Τότε εκβράστηκαν στον Κόλπο της Κισσάμου μεγάλες ποσότητες νεκρών ψαριών. Σύμφωνα με έρευνα του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης "Τα περισσότερα ήταν ημιθανή, με μειωμένες αντιδράσεις στα εξωτερικά ερεθίσματα. Υπολογίστηκε ότι μέχρι τα μέσα Οκτωβρίου εκβράστηκαν συνολικά 5 έως 6 τόνοι ψάρια με σοβαρές αλλοιώσεις». Παρόμοια περιστατικά έχουν εμφανιστεί και σε άλλες περιοχές των Χανίων την δεκαετία του ‘80 του ‘90 αλλά και πιο πρόσφατα. Τι έγινε όμως αυτή η έρευνα; Ουδέποτε δημοσιεύτηκε και ποτέ δεν εισακούστηκε το αίτημα για διεξαγωγή υδροβιολογικών ερευνών.
Πρωτιά σε θανάτους
Και αν κάποιος θεωρεί ότι τα νεκρά ψάρια οφείλονται σε άλλα αίτια, μία άλλη έρευνα από το 1994 έρχεται να αποδείξει πως η κατάσταση είναι πιο σοβαρή. Σε συμπόσιο ογκολογικής παθολογίας, του Πανεπιστημίου Κρήτης και της Ελληνικής Αντικαρκινικής Εταιρείας εμφανίστηκαν στοιχεία σοκ. Η παρουσίαση των συμπερασμάτων της έρευνας έγινε από τον καθηγητή βιοστατιστικής του Πανεπιστημίου Κρήτης, κ. Γιάννη Βλαχονικολή, στο πλαίσιο του προγράμματος καταγραφής καρκίνου Κρήτης, που είχε χρηματοδοτηθεί από την ΕΟΚ. Σε σύνολο 4.801 κατοίκων που ασθενούσαν ή απεβίωσαν από διάφορες μορφές καρκίνου το 1992, η κατανομή ανά 100.000 γενικού πληθυσμού παρουσιάζει τεράστιες αποκλίσεις.

Νομός Άντρες Γυναίκες Μέσος όρος
Λασιθίου 858 720 703
Ηρακλείου 907 809 862
Ρεθύμνου 1029 631 839
Χανίων 1183 881 1014

Δεν είναι μόνο η μεγάλη απόκλιση των Χανίων από τους άλλους νομούς αλλά και η τεράστια διαφορά των ποσοστών θνησιμότητας στην Κρήτη σε σχέση με την υπόλοιπη χώρα. Ο καρκίνος μπορεί να σχετίζεται με τις συνήθειες ζωής, τη διατροφή και το περιβάλλον. Όσον αφορά τις πρώτες παραμέτρους οι διαφοροποιήσεις μεταξύ των νομών της Κρήτης είναι ελάχιστες και από έρευνες έχει διαπιστωθεί πως και τα ποσοστά της Κρήτης δεν θα έπρεπε να είναι υψηλότερα σε σχέση με την υπόλοιπη χώρα αφού η περιοχή μας διατηρεί την υγιεινή μεσογειακή διατροφή. Όταν όμως περνάμε στην παράμετρο του περιβάλλοντος υπάρχει μία ουσιαστική διαφορά, κι αυτή είναι η ύπαρξη του αμερικανονατοϊκού συμπλέγματος, που ξεσκεπάζεται ως ο αποφασιστικός παράγοντας θανάτων στην περιοχή. Και αντί μετά την έρευνα αυτή να παρθούν μέτρα, σταμάτησε να χρηματοδοτείται το πρόγραμμα καταγραφής καρκίνου. Δεν δίνονται στοιχεία γύρω από τις καρκινοπάθειες και σύμφωνα με ανεπίσημες δηλώσεις γιατρού του ΠΕΠΑΓΝΗ υπάρχει σχετική απαγόρευση, στο Νομό Χανίων για λόγους Εθνικής Ασφάλειας!
Και αν αυτά είναι παλιά υπάρχουν και νεώτερα. Σε πρόσφατη μελέτη του γιατρού Kυ. Kατριτζιδάκη που υπηρετεί στο Περιφερειακό Iατρείο Kαλυβών, εμφανίζονται αυξημένα -σε σχέση με την υπόλοιπη χώρα- τα ποσοστά θανάτων από καρκίνο στις Kαλύβες και τα γύρω χωριά. Στην περιοχή αυτή η επάρατη νόσος σκοτώνει ολοένα και μικρότερες ηλικίες και ως επί το πλείστον γυναίκες. Η έρευνα στην οποία καταγράφηκε η θνησιμότητα από καρκίνο τα τελευταία 35 χρόνια καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η αύξηση των θανάτων κατά 50% είναι μεν μικρότερη από αυτήν που αντιλαμβάνεται το κοινό (το οποίο εκτιμούσε ότι φτάνει το 80%) αλλά είναι στατιστικά σημαντική. Από την έρευνα “φαίνεται ότι έχουμε ανώτερη θνησιμότητα στις Kαλύβες από καρκίνο, σε σχέση με την υπόλοιπη Eλλάδα. Aπαντώντας σε ερώτηση για το ρόλο που μπορεί να παίζει η βάση της Σούδας, ο κ. Kατριτζιδάκης, δεν το αποκλείει: “Mπορεί κανείς να υποψιαστεί σαφώς ότι ρόλο παίζει και η βάση της Σούδας, αλλά για να μπορέσει να το τεκμηριώσει επιστημονικά χρειάζονται καλά σχεδιασμένες μελέτες που είναι λίγο δύσκολο να γίνουνε”.

Σκόρπια βλήματα στη θάλασσα
Όμως τα στοιχεία δεν έχουν τελειωμό. Οι ρίψεις πυραύλων σε ασκήσεις από το Πεδίο Βολής και από τη βάση εγκυμονούν πολλούς κινδύνους. Κι όμως, ο διοικητής της Βάσης δηλώνει περήφανος, που η πρώτη ρίψη πυρηνοκίνητου πυραύλου Πάτριοτ σε όλη την Ευρώπη έγινε στην Σούδα το 1999. Οι χρησιμοποιημένοι πύραυλοι δεν περισυλλέγονται παρά τις αοριστολογίες περί του αντιθέτου. Ανέλκυση γίνεται μόνο σε λίγες περιπτώσεις όχι βέβαια από ενδιαφέρον για το περιβάλλον αλλά για την διαφύλαξη της τεχνογνωσίας. Έτσι εκατοντάδες βλήματα πολλά από τα οποία φωτογράφησαν τα μέλη του Χανιώτικου Συλλόγου «Φίλοι του βυθού», για πρώτη φορά πριν δύο χρόνια, παραμένουν διάσπαρτα στη θάλασσα και τις ακτές. Ποιος μπορεί να διαβεβαιώσει ότι δεν είναι επικίνδυνα; Μόνο οι πύραυλοι τύπου LANCE που επί 20 χρόνια έπεφταν στην θάλασσα των Χανίων περιέχουν 200 λίτρα UDMH, ποσότητα που ανάλογα με τον καιρό μπορεί να μολύνει έκταση μέχρι 28 τετραγωνικά χιλιόμετρα στην ξηρά, ενώ στη θάλασσα πολλαπλασιάζεται η τοξικότητα και η έκταση της μόλυνσης.
Έρευνες για άλλες περιοχές όπου υπάρχουν παρόμοιες δραστηριότητες, αποδεικνύουν τις ολέθριες συνέπειες. Σύμφωνα με την έκθεση "Η κατάσταση του περιβάλλοντος στην Ελλάδα" της οργάνωσης "Μεσόγειος SOS", έρευνα της περιβαλλοντικής υπηρεσίας του ΝΑΤΟ, στα αεροδρόμια που χρησιμοποιεί διαπιστώνει πως το εξαιρετικά τοξικό χημικό τριτοχλωραιδυλένιο που απορροφάται γρήγορα από τον υδροφόρο ορίζοντα βρίσκεται σε περιεκτικότητα 0,5% στο χώμα του σημείου απόρριψης του και 0,1% σε δείγματα νερού κοντά στις βάσεις. Ανάμεσα στις βάσεις που αναφέρονται, συγκαταλέγεται και η Σούδα. Μήπως έτσι εξηγείται γιατί οι στρατιώτες των Βάσεων καταναλώνουν νερό που φέρνουν από άλλες περιοχές; Σύμφωνα με την ίδια έκθεση, ρύπανση προκαλούν και οι πτήσεις πολεμικών αεροπλάνων πετούν χαμηλά πάνω από τα Χανιά και καίνε έως και 40.000 λίτρα κηροζίνη την ώρα. Από την άλλη, μετρήσεις του ινστιτούτου MUSORB, που ασχολείται με την ηλεκτρονική ρύπανση, δείχνουν ότι η ηλεκτρομαγνητική μόλυνση στις Γούρνες Ηρακλείου ήταν 9 φορές μεγαλύτερη από το όριο που έχουν θέσει όχι οι Ελληνικές Αρχές αλλά το Αμερικάνικο Ινστιτούτο Προδιαγραφών (ΑΝSI).
Αν θέλουμε να δούμε συγκεκριμένα τις περιοχές απ’ όπου έφυγαν οι βάσεις, όπως το Ελληνικό και οι Γούρνες θα πρέπει να παρατηρήσουμε πως η απουσία μετρήσεων δημιουργεί ένα σκοτεινό τοπίο σχετικά με την τοξική ρύπανση που έμεινε πίσω. Είναι ενδεικτικό πως μετά την αποχώρηση των Αμερικανών από το Ελληνικό δεν έγιναν έρευνες για ρύπανση στον χώρο. Όπως αναφέρει ο Ν. Κατσαρός (διευθυντής ερευνών στο Δημόκριτο) μπορούσαν να είχαν αφήσει πίσω τους όχι μόνο κλοφέν αλλά και χημικά αέρια και ένα σωρό άλλα». Κι όμως δεν έγινε καμία μέτρηση παρ’ όλο που δημοσιεύματα στον ξένο τύπο αναφέρουν ότι από όπου έφυγαν οι αμερικανικές βάσεις άφησαν πίσω τους και μια μικρή οικολογική καταστροφή. Τα παραδείγματα είναι πολλά: Το 2000 η Greenpeace απομάκρυνε από μια πρώην αμερικανική βάση στις Φιλιππίνες μετασχηματιστή από τον οποίο διέρρεαν τοξικές ουσίες. Μετά την αποχώρηση των αμερικάνων από τις βάσεις Κλαρκ και Σούμπιτς των Φιλιππινών άφησαν πίσω τους υψηλές συγκεντρώσεις του τοξικού εντομοκτόνου dieldrin στους υπόγειους υδροφορείς και PCB (κλοφέν) στο έδαφος. Τέλος η κυβέρνηση του Παναμά και περιβαλλοντικές οργανώσεις συνεχίζουν να πιέζουν τις ΗΠΑ για την απορρύπανση των πρώην βάσεών τους καθώς μελέτη έδειξε ότι η περιοχή μολύνθηκε με απεμπλουτισμένο ουράνιο.

Παράνομα τοξικά απόβλητα
Τον Απρίλη του 2003 ο νομάρχης Χανίων κατήγγειλε παράνομη εισαγωγή τοξικών και επικίνδυνων αποβλήτων στην βάση της Σούδας από το αμερικάνικο πολεμικό ναυτικό, παρουσιάζοντας επίσημα έγγραφα που στάλθηκαν στη Νομαρχία από εταιρείες διαχείρισης ζητώντας άδεια να τα μεταφέρουν.
Η αρχή έγινε στις 18 Μαρτίου 2003 όταν γνωστή εταιρία που διαθέτει άδεια για διαχείριση επικίνδυνων αποβλήτων, ζήτησε να μεταφέρει από τη βάση του Μαραθίου ένα κοντέινερ που επισήμως περιείχε 2,5 τόνους στουπιά, που είχαν ξεφορτωθεί στο Μαράθι από πολεμικό πλοίο. Επειδή είχε δοθεί άδεια και από το ΥΠΕΧΩΔΕ, το φορτίο τελικά μεταφέρθηκε με τελικό προορισμό τη Γερμανία. Άλλη εταιρεία ζήτησε άδεια για μεταφορά 50 τόνων τοξικών υλικών που περιείχαν και βαρέα μέταλλα, τα οποία εκφορτώθηκαν από αμερικανικό φορτηγό πλοίο. Ερευνώντας η νομαρχία διαπίστωσε πως ακόμη μια γερμανική εταιρεία, ζητούσε άδεια για μεταφορά 45 τόνων επικίνδυνων υλικών για τα οποία είχε πλήρη άγνοια η Νομαρχία, από την αεροπορική βάση στο Μουζουρά. Ο νόμος υποχρεώνει τη βάση να τηρεί Μητρώο Παραγωγής Επικίνδυνων Υλικών και να ενημερώνει τις νομαρχιακές υπηρεσίες, κάτι που δεν έγινε.
Πρόσφατα η νομαρχία ανακοίνωσε ότι το αρμόδιο Κλιμάκιο Ελέγχου Περιβάλλοντος επέβαλε στην αμερικανική βάση το ανώτατο πρόστιμο για παράνομη εισαγωγή των επικίνδυνων αποβλήτων, ύψους 280.000 ευρώ (95.410.093 δρχ.). Το κλιμάκιο αυτό επιχείρησε αυτοψία στη ναυτική και στην αεροπορική βάση έχοντας άδεια από το Γενικό Επιτελείο Εθνικής Άμυνας. Όμως αυτό δεν έγινε, αφού από τη βάση τούς ενημέρωσαν ότι μπορούσαν να μπουν στις βάσεις λίγα μόνο μέλη του.
Και αν αυτά είναι τα γνωστά στοιχεία, σίγουρα η αλήθεια είναι χειρότερη. Η μεταφορά ή αποθήκευση και εισαγωγή τοξικών και επικίνδυνων αποβλήτων στη χώρα μας από αμερικανικά πλοία δεν προβλέπεται από καμιά συμφωνία, ούτε από την ελληνική νομοθεσία.
Τη διακίνηση αποβλήτων μέσω της αμερικανικής βάσης παραδέχεται και το Γενικό Επιτελείο Ναυτικού, το οποίο υποστηρίζει ότι «τα απόβλητα διακινούνται με βάση τις κείμενες διατάξεις ασφαλείας» και ότι «μέχρι σήμερα δεν έχει παρουσιαστεί ρύπανση». Σύμφωνα με το ΓΕΝ «Στη Ναυτική Βάση της Σούδας λειτουργούν σύγχρονες εγκαταστάσεις βιολογικού καθαρισμού και δύο επίγειοι τηλεμετρικοί σταθμοί, συνδεδεμένοι με την Ελληνική Επιτροπή Ατομικής Ενέργειας, και εκτελούνται ανελλιπώς μετρήσεις για εντοπισμό ραδιενεργών υλικών και ενδεχόμενης μόλυνσης, χωρίς μέχρι σήμερα να έχει παρουσιαστεί καμία ρύπανση». Αν πράγματι αυτοί οι σταθμοί υπάρχουν γιατί ποτέ δεν έδωσαν αποτελέσματα μετρήσεων στη δημοσιότητα; Αν όχι στις ανησυχίες του χανιώτικου λαού γιατί τουλάχιστον δεν απαντούν στον Δήμο Σούδας που ζητάει στοιχεία;
Στην τελευταία παράγραφο της ανακοίνωσης, το ΓΕΝ παραδέχεται ότι γίνεται διακίνηση αποβλήτων, αναφέροντας χαρακτηριστικά: «Τέλος, τα όποια απόβλητα δημιουργηθούν από εργασίες που σχετίζονται με καθαρισμούς χώρων πολεμικών πλοίων, διακινούνται σύμφωνα με τις κείμενες διατάξεις ασφαλείας και τους περιβαλλοντικούς κανονισμούς του ΥΠΕΧΩΔΕ, χωρίς να δημιουργούν περιβαλλοντικούς κινδύνους στην ευρύτερη περιοχή».
Η έκφραση «καθαρισμός χώρων πολεμικών πλοίων» δεν είναι ακίνδυνη καθώς κρύβει το γεγονός ότι η περιοχή της Σούδας εκτός από βάση ανεφοδιασμού της πολεμικής μηχανής των HΠA, έχει μετατραπεί και σε χώρο υποδοχής επικίνδυνων αποβλήτων. Παρ’ όλο που οι σχετικές πληροφορίες ποτέ δεν επιβεβαιώνονται φαίνεται πως στην περιοχή καθαρίζονται άρματα μάχης, που έχουν συμμετάσχει σε πολεμικές επιχειρήσεις σε περιοχές, όπου έγινε χρήση βλημάτων απεμπλουτισμένου ουρανίου, και τα ραδιενεργά απόβλητα διοχετεύονται στη θάλασσα.
Δεν είναι πολύ μακρινή ιστορία οι συνέπειες από τη χρήση βλημάτων απεμπλουτισμένου ουρανίου στους βομβαρδισμούς στη Γιουγκοσλαβία και στο Ιράκ.
Να θυμίσουμε μόνο μερικά χαρακτηριστικά στοιχεία που αποκαλύφθηκαν το 2001:
Οι ένοπλες δυνάμεις αναζητούν τα υπολείμματα δύο τανκς και τα βλήματα απεμπλουτισμένου ουρανίου που ερίφθησαν εναντίον τους, καταστρέφοντάς τα, την άνοιξη του 1984, στο Πεδίο Βολής Αγχιάλου. Πάνω από 40.000 βλήματα απεμπλουτισμένου ουρανίου, που θεωρούνται ύποπτα για πρόκληση καρκίνου και λευχαιμίας έχουν χρησιμοποιηθεί από το ελληνικό Πολεμικό Ναυτικό σε ασκήσεις τα τελευταία 10 χρόνια. Η Ελλάδα διαθέτει και σήμερα 10.000 τέτοια βλήματα που βρίσκονται αποθηκευμένα στις αποθήκες των ναυστάθμων της Σαλαμίνας και της Σούδας. Ο Υπουργός εθνικής άμυνας που ρωτήθηκε αν το ελληνικό οπλοστάσιο έχει τέτοια όπλα, απέφυγε να απαντήσει.

Μία … χαμένη πυρηνική βόμβα
Αν ακόμα δεν ανησυχούμε αρκετά ας δούμε μια ακόμα αποκάλυψη: Το Νοέμβρη του 1999 το Βήμα αποκαλύπτει το χάρτη των «χαμένων βομβών», με τα σημεία στα οποία «χάθηκαν» πυρηνικές βόμβες από διερχόμενα πλοία και αεροσκάφη ή από πυρηνικά υποβρύχια που θάφτηκαν στο βυθό μαζί με το περιεχόμενό τους. Στο χάρτη αυτό καταγράφεται η «απώλεια» μιας πυρηνικής βόμβας νότια της Κρήτης από ένα σκάφος απ’ αυτά που συχνά ελλιμενίζονται στη Σούδα. Έκτοτε παραμένει εκεί, αποτελώντας μόνιμη απειλή, που μεγαλώνει καθώς διαβρώνονται τα μέταλλα του περιβλήματός της.
Δεν είναι όμως μόνο οι κίνδυνοι πυρηνικού ατυχήματος από την «χαμένη βόμβα», αλλά και οι συχνές διελεύσεις και τον ελλιμενισμό, στη Σούδα, αμερικάνικων πυρηνοκίνητων σκαφών. Τα ατυχήματα δεν είναι σπάνια. Ως τώρα έχουν καταγραφεί δεκάδες σε πυρηνικούς σταθμούς και στρατιωτικές εγκαταστάσεις.
Σύμφωνα με τον Θαν. Γεράνιο αναπληρωτή καθηγητή του Τομέα Πυρηνικής Φυσικής του Πανεπιστημίου της Αθήνας, τα πυρηνοκίνητα αεροπλανοφόρα που ελλιμενίζονται στη Σούδα, ακόμα κι αν δεν μεταφέρουν πυρηνικούς πυραύλους, ουσιαστικά ισοδυναμούν με την εγκατάσταση πυρηνικών αντιδραστήρων στη χώρα μας καθώς το κάθε ένα από αυτά χρησιμοποιεί για την προώθησή του δύο πυρηνικούς αντιδραστήρες, με ισχύ έως 100 μεγαβάτ. Οι πιθανότητες ατυχήματος είναι περισσότερες από αυτές που χαρακτηρίζουν τους γνωστούς αντιδραστήρες για ηλεκτροπαραγωγή, γιατί λειτουργούν σε ακραίες συνθήκες, και η «καρδιά» τους περιέχει ουράνιο ή πλουτώνιο σε αυξημένο βαθμό εμπλουτισμού, ίσο με αυτόν των πυρηνικών κεφαλών (δηλαδή κοντά στο 100%, ενώ οι πολιτικοί αντιδραστήρες, είναι στο 3%).
Κατηγορηματικός για τις επιπτώσεις από τη διέλευση και τον ελλιμενισμό πυρηνοκίνητων πλοίων είναι και ο πυρηνικός φυσικός του Δημόκριτου Ανδρέας Θεοφίλου: «Έχει αποδειχτεί ότι όσες φορές έρχονται πυρηνοκίνητα υποβρύχια υπάρχει αυξημένη ραδιενέργεια καθώς κινούνται με πυρηνικούς αντιδραστήρες των οποίων τα βραχύβια απόβλητα δεν μπορεί να τα κρατάνε και να τα πάνε στην Αμερική, όποτε γυρίσει εκεί το υποβρύχιο. Αρκετά από αυτά ρίχνονται στη θάλασσα». Σε ερώτηση αν στον κόλπο της Σούδας υπάρχει μεγάλη μόλυνση αναφέρει: «Όχι πάντοτε. Μόνο όταν ελλιμενίζονται πυρηνικά υποβρύχια ή γίνονται ασκήσεις με βλήματα απεμπλουτισμένου ουρανίου. Όταν τελειώσουν οι ασκήσεις δεν παραμένει η μόλυνση γι’ αυτό και οι μετρήσεις πρέπει να γίνονται κατά τη διάρκεια της παρουσίας των πλοίων ή των ασκήσεων.
Πρόσφατα ο διευθυντής ερευνών του «Δημόκριτου» Νίκος Κατσαρός, τόνισε πως οι ασθένειες, μετά τον πόλεμο, θα αποτελούν καθημερινότητα, τονίζοντας ότι τα οπλικά συστήματα επηρεάζουν το κλίμα και τις εγκεφαλικές λειτουργίες και ζήτησε να γίνουν μετρήσεις στη Σούδα, απ' όπου τους τελευταίους μήνες πέρασαν υποβρύχια και αντιτορπιλικά που είχαν πυρηνικό εξοπλισμό ή μετέφεραν πυρηνικά όπλα. Σύμφωνα με δηλώσεις του ίδιου: «σε ότι αφορά τα πυρηνοκίνητα υποβρύχια με βάση τη συμφωνία που έχει υπογραφεί, θα πρέπει να ενημερώνουν δύο ημέρες πριν για τον ελλιμενισμό τους, έτσι ώστε κλιμάκιο της επιτροπής ατομικής ενέργειας να ελέγχει τα νερά, πριν φτάσει το πλοίο και μετά που θα φύγει. Aυτό δεν μπορώ να βεβαιώσω αν γίνεται. Ξέρω όμως ότι δεν υπάρχει κανένα δελτίο Τύπου από την επιτροπή ενέργειας ή άλλο φορέα, ο οποίος θα ενημερώνει τους πολίτες αν όλα βαίνουν καλώς στον ελλιμενισμό και στον απόπλου των πυρηνοκίνητων πλοίων, που ενδεχόμενα σε κάποιες περιοχές ή στα εθνικά ύδατα όπως έχει συμβεί πολλές φορές στο παρελθόν, να διοχετεύουν τα πυρηνικά τους απόβλητα». Σχετικά με έναν ενδεχόμενο κίνδυνο ατυχήματος ο καθηγητής τονίζει: «Σε περίπτωση ατυχήματος θα μολυνθεί ολόκληρη περιοχή και για μεγάλο χρονικό διάστημα. Aν υπάρξει εκροή ραδιενέργειας, ή έκρηξη κάποιας πυρηνικής συσκευής, ο κίνδυνος είναι πολύ μεγάλος. Eξάλλου κανείς δεν μπορεί να αποκλείσει κάποιο ατύχημα ανάλογο με αυτό που έγινε με το Kουρσκ». Σε ερώτηση αν είναι ενήμεροι οι επιστήμονες για την ύπαρξη πυρηνικών στη βάση της Σούδας λέει: «Δεν υπάρχει καμία πληροφόρηση για το τι υλικά μεταφέρουν, τι κίνδυνοι υπάρχουν και τι ενδεχόμενο υπάρχει να μολυνθεί η περιοχή. Kανείς επίσης δεν ενημερώνει για τους κίνδυνους ατυχήματος».
Όσο για την ενημέρωση της Ελληνικής κυβέρνησης: Όταν ρωτήθηκε ο υπουργός Εθνικής Άμυνας σχετικά με τα μέτρα πρόληψης ή αντιμετώπισης ατυχήματος η αντίδρασή του, ξάφνιασε. Όχι επειδή είπε ότι «έχουν ληφθεί όλα τα αναγκαία μέτρα», αλλά γιατί δήλωσε άγνοια για το αν πυρηνοκίνητα υποβρύχια έχουν «πιάσει» Σούδα τον καιρό αυτό. Και όμως, σύμφωνα με στοιχεία του ΓΕΝ, που δημοσίευσαν οι εφημερίδες, το τελευταίο δίμηνο, πριν την επίθεση στο Ιράκ, κατέπλευσαν στη Σούδα τουλάχιστον πέντε πυρηνοκίνητα υποβρύχια. Μάλλον όμως ο υπουργός δεν διαβάζει εφημερίδες. Την ίδια στιγμή οι κάτοικοι έχουν “μαύρα μεσάνυχτα” και οι αρμόδιες εθνικές ελεγκτικές υπηρεσίες δεν μπορούν να πραγματοποιήσουν κανένα έλεγχο στη βάση καθώς αυτή αποτελεί άβατο όπως ορίζει το αποικιοκρατικό καθεστώς της σύμβασης. Είναι χαρακτηριστική η δήλωση του Ν. Κατσαρού ότι οι αμερικανικές βάσεις «είναι ένα κλειστό κουτί», όπου οι Αμερικανοί απαγορεύουν να γίνουν οποιασδήποτε μορφής μετρήσεις».
Σύμφωνα με άρθρο του καθηγητή Θ. Γεράνιου το 1999: μετά την απομάκρυνση το 1989 των πυρηνικών πυραύλων μέσου και μικρού βεληνεκούς από την Ευρώπη, το πυρηνικό οπλοστάσιο μεταφέρθηκε σε πλοία και υποβρύχια και μετακινείται διαρκώς αυξάνοντας τον κίνδυνο ατυχήματος. Η απώλεια πυρηνικών όπλων και πυρηνικών αντιδραστήρων δεν είναι σπάνιο φαινόμενο. Πάνω από 50 τέτοιες περιπτώσεις έχουν γίνει γνωστές και παραμένει άγνωστος ο πραγματικός αριθμός. Είναι δε ακόμη νωρίς για μια συνολική θεώρηση των επιπτώσεων από τα ατυχήματα αυτά, καθώς τα πραγματικά προβλήματα θα αρχίσουν όταν θα αρχίσει η διάβρωση του περιβλήματος του αντιδραστήρα και θα έχουμε διάχυση ραδιενεργών. Αν κανείς προσθέσει και τη ρίψη πυρηνικών κεφαλών στον βυθό, άλλοτε από λάθος, άλλοτε σκόπιμα, τότε ο κίνδυνος μεγαλώνει ακόμη περισσότερο. Γιατί ο πλέον σύντομος και ανέξοδος τρόπος ανανέωσης παλαιού πυρηνικού οπλοστασίου είναι η καταβύθισή του στη θάλασσα.»

Έφυγαν πυρηνικά που... δεν είχαμε
Ο ραδιενεργός όμως κίνδυνος δεν προέρχεται μόνο από τη διέλευση και τον ελλιμενισμό πυρηνοκίνητων σκαφών. Δεκαετίες ολόκληρες βρίσκονταν αποθηκευμένες στον Άραξο πυρηνικές βόμβες, καθώς τα νατοϊκά επιχειρησιακά σχέδια προέβλεπαν σε περίοδο κρίσεως μεταστάθμευση αεροσκαφών για να «φορτώσουν» από εκεί τις βόμβες! Και το εξοργιστικό είναι ότι η αιτιολογία με την οποία ζητήθηκε (και τελικά έγινε) η απομάκρυνσή τους, ήταν η άρνηση των ΗΠΑ να διαθέσουν δωρεάν στην Ελλάδα τα απαραίτητα για τη μεταφορά πυρηνικών βομβών ειδικά μαχητικά F-16! Επισήμως το ΝΑΤΟ δεν αντέδρασε στο ελληνικό αίτημα για την απομάκρυνσή. Νατοϊκές πηγές ωστόσο επεσήμαναν ότι με τη συμμετοχή της στο ΝΑΤΟ η Ελλάδα έχει υποχρεώσεις και μία από αυτές είναι να διατηρεί πυρηνική δύναμη κρούσης. Τελικά μετά από διαπραγματεύσεις το Γενάρη του 2001 τα πυρηνικά που κατά τη κυβέρνηση ...δεν είχαμε και ...δεν ήταν αποθηκευμένα από τις αρχές της δεκαετίας του ’60 σε υπόγειες αποθήκες στο αμερικανικό τμήμα του αεροδρομίου του Άραξου μεταφέρθηκαν στην Ιταλία. Παρ' όλα τα κατά καιρούς επίσημα «δεν», οι αμερικάνοι μετέφεραν τις 11 φέρουσες πυρηνικές κεφαλές βόμβες (πληροφορίες ανέβαζαν κατά πολύ τον αριθμό) σα να μη συνέβαινε τίποτα μέσα από τους κεντρικούς δρόμους της Πάτρας. Την ίδια στιγμή, ο υπουργός Άμυνας και ο κυβερνητικός εκπρόσωπος απέφυγαν να απαντήσουν επί της ουσίας στις ερωτήσεις, δίνοντας έμφαση στην «πολιτική της Ελλάδας», που είναι αντίθετη στη χρήση πυρηνικών. Κι αν η ύπαρξη πυρηνικών στον Άραξο, όπως και σε βάσεις των ΗΠΑ στη Βόρειο Ελλάδα και σε βουνό κοντά στην Ελευσίνα μέχρι τα μέσα του '80 έγινε γνωστή μόνο μετά την απομάκρυνσή τους, ποιος είναι αυτός που θα διαβεβαιώσει ή θα εγγυηθεί πως δεν υπάρχουν και αλλού;

Περιμένοντας απαντήσεις και αντίστοιχες ενέργειες
Το μεταπολιτευτικό σύνθημα "Έξω οι Βάσεις του Θανάτου" μπορεί να αναφέρεται πιο συχνά στην χρήση των Βάσεων σε πολέμους, αλλά από ότι δείχνουν τα γεγονότα ο θάνατος χτυπάει πρώτα την πόρτα μας εδώ στα Χανιά, ενώ και τα δημοκρατικά μας δικαιώματα βρίσκονται σε καραντίνα ελέω ετεροδικίας. Τώρα πια, μετά από μία εποχή μαρασμού του κινήματος το σύνθημα ξαναέρχεται στην επικαιρότητα όσο ποτέ άλλοτε. Δηλώσεις έχουμε ακούσει αρκετές αλλά δικαιοσύνη δεν έχει αποδοθεί, στοιχεία υπάρχουν αλλά παραμένουν κρυφά για λόγους "Εθνικής Ασφάλειας". Ο θάνατος από την μόλυνση και η περιστολή δημοκρατικών δικαιωμάτων δεν επηρεάζει επιλεκτικά τους πολίτες ενός τόπου αλλά συλλογικά. Συλλογική λοιπόν πρέπει να είναι και η απάντηση.