Πόσες φορές δεν ακουγεται, τώρα που έχουν περάσει τα χρόνια, ότι στους γερμανούς καταχτητές αντιστάθηκε σύσσωμος ο ελληνισμός, ότι όλες οι οργανώσεις της Εθνικής Αντίστασης επέδειξαν άμετρο ηρωισμό και άλλα τέτοια; Η ιστορική μνήμη θυμάται ακόμα τις δεξιές έως ανοιχτά φασιστικές οργανώσεις να χτυπούν, αντάμα με τους γερμανούς, τους αγωνιστές του ΕΑΜ, κι αυτό δεν μπορεί να σβήσει. Γιατί φτάσαμε στην «Ενωμένη Εθνική Αντίσταση»; Ποιός έδωσε το δικαίωμα στις αντιΕΑΜικές οργανώσεις και στους δοσίλογους της Κατοχής να λογαριάζονται για υγιή πατριωτικά στοιχεία; Ποιός μοίρασε αφειδώς τα συγχωροχάρτια;
Το κείμενο που ακολουθεί γράφτηκε από το σ. Γιάννη Χοντζέα το 1975 και αναδημοσιεύεται από την εφημερίδα Αριστερά! του Σεπτέμβρη του 1997, όπου και δημοσιεύτηκε με αφορμή την επέτειο της ίδρυσης του ΕΑΜ
Ο «κοινός γιορτασμός» της «επετείου της Εθνικής Αντίστασης» γενικά στον Πανιώνιο, και ο «χωριστός» στην Καλλιθέα της επετείου του ΕΑΜ, μας αναγκάζουν να ασχοληθούμε μ’ ένα πολιτικό-ιστορικό πρόβλημα: εκείνο της Αντίστασης, του ρόλου των διαφόρων οργανώσεων που παρουσιάστηκαν ή παρουσιάζονται τώρα σαν τέτοιες, της πολιτικής του ΚΚΕ απέναντί τους και της πολιτικής του ρεβιζιονισμού από το 1956 και δώθε απέναντί τους. Θα προσπαθήσουμε να δώσουμε ένα σύντομο ιστορικό διάγραμμα πρώτα και σε συνέχεια να δώσουμε την πολιτική μας άποψη.
Οι άγγλοι, φεύγοντας από την Ελλάδα με τη συνθηκολόγηση του Τσολάκογλου και τη λιποταξία του Γεωργίου Β’ και των συνεργατών του, άφησαν ορισμένα δίχτυα πληροφοριών κλπ, από δικούς τους και από έλληνες. Παρά τις αδυναμίες του ανασυγκροτημένου ΚΚΕ, οι εδώ πολιτικοί τοποτηρητές τους και οι υπηρεσίες τους αντιλήφθηκαν πως μπροστά στο επαίσχυντο θέαμα το δοσιλογισμού της μεγαλοαστικής τάξης και της πολιτικής «ηγεσίας», ο λαός θα ξεσηκωνόταν και η Ελλάδα θα ‘φευγε από τα χέρια τους.
Γι’ αυτό, ύστερα μάλιστα από την ίδρυση του ΕΑΜ προχώρησαν σε πολιτική και στρατιωτική αντεπίθεση που εκδηλώθηκε με την αποστολή του Ζέρβα στην Ήπειρο[1] και την ίδρυση της ΠΕΑΝ, πολιτικής οργάνωσης που εμπνέονταν από τον κ. Π. Κανελλόπουλο, που θεωρούνταν από τους άγγλους τότε σαν ο πιο άφθαρτος και ο πιο νέος πολιτικός, παρά το φιάσκο του 1936 που δε βγήκε ούτε βουλευτής. Στη Μακεδονία ιδρύεται ο ΠΑΟ.
Το ΕΑΜ όμως φούντωνε, ενώ οι δυνάμεις της ΠΕΑΝ παρέμεναν περιορισμένες σε μέλη των αγγλικών διχτύων και σε «νέους καλών οικογενειών». Εκτός από την ανατίναξη του κτιρίου της ΕΣΠΟ (γερμανόφιλης χαφιέδικης οργάνωσης) το 1942, από μέλη διχτύου που είχαν σχέσεις με την ΠΕΑΝ, δεν υπήρξε άλλη αντιστασιακή δράση από την οργάνωση αυτή. Στο μεταξύ δημιουργούνται κι άλλες οργανώσεις, αντιΕΑΜικές στον χαρακτήρα και στη δράση (όταν ανέπτυσσαν τέτοια). Με τον ερχομό του Γ. Τσιγάντε στην Ελλάδα, με «σακούλια με λίρες» όπως έχουν γράψει πολλοί, οι οργανώσεις αυτές πολλαπλασιάζονται, ενώ αποχωρούν από τις ΕΑΜικές οργανώσεις αρκετά στοιχεία κάτω από την έμπνευση του επιτελείου του Γ. Τσιγάντε που ο κυριότερος σκοπός της αποστολής του ήταν η συγκρότηση αντιΕΑΜικού μετώπου. Έτσι, και πριν και μετά τη δολοφονία του από Ιταλούς στο διαμέρισμά του, στις αρχές του 1943 έχουμε, μόνο στην Αθήνα-Πειραιά πάνω από 40 οργανώσεις, από τις οποίες εκείνες που είχαν δύναμη («δύναμη» που ούτε καν συγκρινόταν μ’ εκείνη του ΕΑΜ) ήταν ο ΕΔΕΣ, η Χ-ΡΑΝ, η Ι.Τ. (Ιερή Ταξιαρχία), η Εθνική Δράση («που δεν μπορεί να δράσει» έλεγε κάποιο τραγούδι της εποχής) και η ΠΕΑΝ. Ο κόσμος που ανήκε σ’ αυτές ήταν –χοντρικά- τριών κατηγοριών. Εκείνοι που συνεργάζονταν με τους κατακτητές ανοιχτά στα πλαίσια της αγγλικής πολιτικής και που παίζαν ηγετικό ρόλο. Εκείνοι που αρχικά δεν την ήθελαν αυτή τη συνεργασία αλλά που στην πορεία πείστηκαν πως ήταν κακό πράγμα αλλά αναγκαίο. Και οι «τρίτοι» που νόμιζαν πως κάνανε αντίσταση, αλλά που ένα μέρος τους σιγά-σιγά δέθηκε με δολοφονικές και τραμπούκικες ενέργειες κατά του ΕΑΜ και των οργανώσεών του. Ένα μέρος από τη «βάση» αυτή έφυγε γιατί άλλα πίστευε και άλλα βρήκε. Η δύναμή τους περιορίζονταν, και χωρίς την άμεση ή έμμεση προστασία των ιταλών και των γερμανών δεν μπορούσαν να κάνουν τίποτα. Η αποτυχία τους οδήγησε, μετά από αγγλογερμανική συμφωνία (Ντοτ Σκοτ της Ιντέλλιτζενς με Εσ-Ντε, Γκεστάπο κλπ) και την πολιτική βοήθεια παραγόντων της Δεξιάς και του Κέντρου (Γονατάς, Πάγκαλος κ.α., ακόμα και ο Σοφούλης είχε δώσει την ευλογία του), στη συγκρότηση των Ταγμάτων Ασφαλείας στη Νότια Ελλάδα, των ΕΑΣΑΔ στη Θεσσαλία κλπ, κλπ.
Όλο αυτό το «κύκλωμα» ήταν κάτι σαν «συγκοινωνούντα αγγεία». Ακόμα κι όταν ο Ζέρβας αναγκάστηκε να αποκηρύξει –στα λόγια βέβαια- σαν προδοτικό τον ΕΔΕΣ Αθήνας (δηλαδή την ηγεσία της οργάνωσης), στο κύκλωμα αυτό περιλαμβάνονταν και οι δυνάμεις του. Η δράση κατά του ΕΑΜ από όλες αυτές τις στρατιωτικές ή ημιστρατιωτικές μονάδες, οργανώσεις, δίχτυα κλπ, ανακούφιζε και βοηθούσε τους γερμανούς, μετά μάλιστα από τη συνθηκολόγηση της Ιταλίας, ενώ για την Αγγλία αποτελούσε μια «υποδομή» που θα τη διευκόλυνε να κρατήσει την Ελλάδα στα χέρια της.
Θα χρειάζονταν τόμοι ολόκληροι για να καταγραφούν τα πραγματικά περιστατικά της «δράσης» των οργανώσεων αυτών στην Κατοχή. Θα δώσουμε μερικά μόνο, «δειγματοληπτικά». Ο μακαρίτης Δ. Στρατής δεν έμπαινε στο ΕΑΜ γιατί είχε μπει ο αντίζηλο γι’ αυτόν Σοσιαλιστικό Κόμμα του Χωμενίδη (που κρεμάστηκε στην Πάτρα από τους Γερμανούς μαζί με στελέχη του ΚΚΕ το 1944). Ο Τσιγάντε και το επιτελείο του σκάρωναν παρασκηνιακά κάποιο Σοσιαλιστικό Κόμμα. Κάλεσαν τον Δ. Στρατή να πάρει μέρος. Δέχθηκε. Πηγαίνει «συνωμοτικά» στο σπίτι που του είχαν πει και το βρίσκει περικυκλωμένο από ασφαλίτες. Φεύγει και μένει με την εντύπωση πως η σύσκεψη είχε προδοθεί και είχαν πιαστεί πολλοί. Σε λίγες μέρες μαθαίνει πως οι ασφαλίτες περιφρουρούσαν τη σύσκεψη! (ενάντια σε ποιους;).
Στο φοιτητικό χώρο: Την ημέρα της πρώτης απόβασης των άγγλων στη Σάμο (1943), μέλη όλου του «κυκλώματος» των «εθνικοφρόνων» οργανώσεων επιτέθηκαν στο Πανεπιστήμιο σε ΕΠΟΝίτες φοιτητές, με την κάλυψη της Ειδικής Ασφάλειας και των δυνάμεων κατοχής φυσικά με πιστόλια, μαχαίρια κλπ. Στο Πολυτεχνείο[2] οι Ευέλπιδες μέλη των ΕΔΕΣ, Ι.Τ., Χ-ΡΑΝ κλπ, αποτελούν τη δύναμη κρούσης. Συνέβηκε τούτο το περιστατικό: Μια ομάδα απ’ αυτούς πηγαίνοντας προς τον Ζέρβα πιάστηκε στη Ρούμελη από εφεδροελασίτες. Ήταν την εποχή που ξανά συγκρούονταν ο ΕΛΑΣ με τον Ζέρβα. Παραπέμπονται σε λαϊκό δικαστήριο. Το μαθαίνει μια μορφή ξεχωριστή του νεολαιίστικου κινήματος ο Νείλος Μαστραντώνης (Κλέαρχος), β’ Γραμματέας τότε της ΕΠΟΝ Ρούμελης, που ήταν σπουδαστής του Πολυτεχνείου, τρέχει και καταφέρνει να πείσει το λαϊκό δικαστήριο να τους αθωώσει. Αφήνονται ελεύθεροι και γυρίζουν στην Αθήνα. Πώς συμπεριφέρθηκαν; Κυνήγησαν πρώτα-πρώτα την οικογένεια του Κλέαρχου (που σκοτώθηκε από τους κατακτητές στη Λαμία, το φθινόπωρο του 1943) και στο Πολυτεχνείο πέρασαν σε ανοιχτή τρομοκρατική δράση με τη συνεργασία και κάλυψη των αρχών κατοχής. Έτσι «καθάρισαν» το 1944 το Πολυτεχνείο, την ΑΣΣΟΕ και τους πανεπιστημιακούς χώρους (αυτούς όχι «σταθερά») πιάνοντας, σκοτώνοντας φοιτητές κλπ, μαζί με μέλη αδελφών οργανώσεων. Διώχθηκαν πριν την απελευθέρωση, από τον ΕΛΑΣ σπουδαστών. Τα περιστατικά αυτά σε βιβλία αναμνήσεων των αντιδιχτατορικών του ΕΣΑΣ (Εθνικός Σύνδεσμος Ανωτάτων Σχολών, που προσπαθούσε να συντονίσει τη δράση όλων των «εθνικοφρόνων» στα Ανώτατα Εκπαιδευτικά Ιδρύματα ενάντια στο ΚΚΕ, την ΕΠΟΝ κλπ) παρουσιάζονται εντελώς αλλιώτικά. Ενώ παραδέχονται πως ήταν μειοψηφία στους φοιτητές, πως οι περισσότεροι ήταν πλουσιόπαιδα χορτάτα και κομψοντυμένα (μετά τη Βάρκιζα ονομάστηκαν «μακρυσακάκηδες» γιατί ακολουθούσαν κατά γραμμή τη «μόδα») και πως ασχολούνταν, ενώ ο κόσμος πέθαινε από την πείνα, με διάφορες «τέρψεις» και επιδόσεις ερωτικές κ.α. σε σημείο που να γίνουν καταγέλαστοι, παριστάνοντας τους παλληκαράδες. «Μόνοι» τους (!!!) έδιωξαν (πώς;) τους «κομμουνιστές» από τους χώρους αυτούς. Σχετικά με την Ι.Τ. – Ιερή Ταξιαρχία – που προβάλλεται περισσότερο στη Διακήρυξη της «Ενιαίας Εθνικής Αντίστασης», η διακωμώδηση του απλού φοιτητή και μαθητή για τα καμώματα των μελών της έφτασε και σε σατιρικά τραγούδια που σκόρπισαν στις γειτονιές της Αθήνας, όπως το παρακάτω:
Είμαστε παιδιά της Ι.Τ.
Τραλαλά Τραλαλά
Παίζουμε, χορεύουμε
Τραλαλά Τραλαλά κλπ
Άλλο παράδειγμα: Το Παγκράτι, ο Κολωνός, το Μεταξουργείο και οι γύρω συνοικίες καταδυναστεύονταν από τις «ομάδες» Παπαγεωργίου, Παναγιωτόπουλου, Πανωλιάσκου. Δεν το ‘κρυβαν (πώς να το κρύψουν αφού το πρόβαλαν) πως προστατεύονταν και συνεργάζονταν με τις δυνάμεις κατοχής, αλλά και με τους άγγλους που τους έστελναν λίρες, όπλα κλπ (Τα πράγματα ήταν τόσο απλά ώστε στην οδό Παπαρηγοπούλου δίπλα στα «Ελληνικά Ες-Ες» του Αγήνορα, έδρευε η «Αντβάντς Φορς 133» παρακλάδι της Ιντέλλιτζενς Σέρβις). Η ομάδα Παναγιωτόπουλου λεγόταν και «Ομάς Κίσσαβος», ενώ το άντρο του Παπαγεωργίου, «Αλκαζάρ» (δείγμα του θαυμασμού τους προς τους φρανκικούς) και ήταν και οργανικά τμήματα της Ειδικής Ασφάλειας και της Χ, που στο αρχηγείο της στο Θησείο (Γρίβας) μαζεύτηκαν μετά την εκδίωξη τους από τον ΕΛΑΣ. Όμως τα μέλη των ομάδων αυτών δεν ήταν μονάχα χίτες, προέρχονταν και από άλλες οργανώσεις.
Όσο για την ΠΕΑΝ, κατάντησε να γίνει η οργάνωση που αφού διέπραξε όχι λίγες δολοφονικές απόπειρες κατά ΕΠΟΝιτών, ΕΑΜιτών κλπ, εξελίχθηκε σε οργάνωση-οπερέτα, που προκαλούσε το χλευασμό του λαού.
Στην υπόλοιπη Ελλάδα: οι ΠΑΟτζήδες έχουν παγιδεύσει στη Μακεδονία πολλά τίμια στοιχεία που στην πορεία αποχώρησαν απ’ αυτούς, όπως ο υπέροχος αγωνιστής συν/ρχης Γιάννης Μουστεράκης. Όταν αποχώρησαν οι γερμανοί, οι αρχηγοί της ΠΑΟ και πολλά στελέχη της (όπως ο γνωστός Γιοσμάς της υπόθεσης Λαμπράκη) έφυγαν μαζί με τους γερμανούς.
Τα ΕΑΣΑΔ στη Θεσσαλία, που τμήμα τους έδρασε και στην Αθήνα (γιατί δεν τους σήκωνε το κλίμα στη Θεσσαλία από μια περίοδο και πέρα), στα μπλόκα που έκαναν οι γερμανοί και τσολιάδες στις ανατολικές συνοικίες και που στην απελευθέρωση πυροβόλησαν τις λαϊκές διαδηλώσεις από ξενοδοχεία στην οδό Πανεπιστημίου, στη Θεσσαλία λοιπόν, τα ΕΑΣΑΔ ξεπέρασαν τους γερμανούς στις φρικαλεότητες που διέπραξαν.
Στην Πελοπόννησο: στην Καλαμάτα στα πλαίσια «της γενικής γραμμής» γίνεται το σύμφωνο Ντάριο Ντομένικο (ιταλός συνταγματάρχης, στρατιωτικός διοικητής Μεσσηνίας) και του συνταγματάρχη Παπαδόγκωνα (ο κατοπινός αρχηγός των Ταγμάτων Ασφαλείας στην Πελοπόννησο). Ύστερα απ’ αυτό βγήκανε στο βουνό τα περιβόητα αλλά λιγόζωα «Επαναστατικά Σώματα» που αιχμαλωτίστηκαν αμέσως στο Δυρράχιο από ολιγάριθμες δυνάμεις του ΕΛΑΣ (ανάμεσα σ’ αυτούς που αιχμαλωτίστηκαν ήταν και ο Λαδάς). Απ’ αυτούς ορισμένοι αξιωματικοί όπως ο Μπασακίδης, ηρωική μορφή και μεγάλο στρατιωτικό ταλέντο, προσχώρησαν στον ΕΛΑΣ. Όλοι οι άλλοι αφέθηκαν ελεύθεροι αφού δήλωσαν γραφτά πως δεν θα πάρουν ποτέ τα όπλα εναντίον του ΕΛΑΣ. Τήρησαν αυτό που υπόγραψαν; Οι περισσότεροι πήγαν στα Τάγματα Ασφαλείας και ανταπόδωσαν το κατά δύναμη, τη μεγαλοψυχία των ανταρτών του ΕΛΑΣ. Οι οργανώσεις στις οποίες ανήκαν οι αξιωματικοί αυτοί παρουσιάστηκαν και παρουσιάζονται σαν αυθεντικές αντιστασιακές οργανώσεις.
Ο Π. Σπηλιωτόπουλς, αρχηγός της χωροφυλακής για μια περίοδο στη διάρκεια της Κατοχής, διώχτης των άγγλων στρατιωτών που κρύβονταν, ανήκε στο «κύκλωμα» ΡΑΝ, Ι.Τ. Διορίστηκε από την κυβέρνηση Εθνικής Ενότητας στρατιωτικός διοικητής της Αττικής. Οι ΕΑΜικοί υπουργοί τον δέχτηκαν, ενώ η Κ.Ο Αθήνας του ΚΚΕ έκανε στην απελευθέρωση καμπάνια εναντίον του, για την κατοχική του δράση. Κι αυτό όχι μόνο γιατί οι κομμουνιστές και οι ΕΑΜίτες της Αθήνας, αλλά και η συντριπτική πλειοψηφία του λαού ξεσηκώθηκε. Δεν καταπίνονταν εύκολα πολλά πράγματα που σκάρωνε η ηγεσία του ΚΚΕ, αλλά αυτό αποτελεί άλλη ιστορία...
Ποια ήταν η στάση του ΚΚΕ, του ΕΑΜ γενικά, απέναντι στο αντιΕΑΜικό αυτό μέτωπο γενικά και τις οργανώσεις χωριστά; Πριν σκαρωθούν τα Τάγματα Ασφαλείας, η προσπάθεια συνεργασίας. Αυτές επωφελούνταν από την τέτοια στάση για να ψαρεύουν κόσμο, να χώνουν πράκτορές τους στις ΕΑΜικές οργανώσεις και να συνεχίζουν να χτυπάνε το ΕΑΜ κλπ, με την κάλυψη ή και τη συμμετοχή των αρχών Κατοχής. Μα κι όταν δημιουργήθηκαν τα Τάγματα Ασφαλείας –πράγμα που αιφνιδίασε την ηγεσία του ΚΚΕ που περίμενε την αγγλική απόβαση πλέοντας σε πελάγη μακαριότητας-στην Αθήνα-Πειραιά π.χ. έδωσε εντολή να γίνεται «διαφώτιση», μετά οι οργανώσεις από μόνες τους συνδύασαν τη «διαφώτιση» με εξευτελισμό των ταγματασφαλιτών (γδύσιμο σε δημόσιους χώρους) και πολύ αργότερα άρχισε η ένοπλη αντιμετώπισή τους... Υπήρξαν «ασυνέπειες» της ηγεσίας του ΚΚΕ με τις «αριστερές» παρεκκλίσεις της από τη δεξιά οπορτουνιστική τους γραμμή. Βέβαια, υπάρχουν ακόμα μερικά «μυστήρια». Λόγου χάρη, σε κείμενο που δημοσίευσε η «Αυγή», μαγνητοφωνημένης συζήτησης του Γ. Ιωαννίδη (οργανωτικού γραμματέα του ΚΚΕ στην Κατοχή), με «επίλεκτο» στέλεχος τώρα του «ΚΚΕ εσ.» και κατά το διάστημα της «συνομιλίας» του «ενιαίου» ρεβιζιονισμού, ανάμεσα σε πολλά και διάφορα μιλάει για το ρόλο του «καπετάν» Ορέστη (Μουντρίχα) και δηλώνει πως τον θεωρούσε βρώμικο από την αρχή. Πώς όμως ο πανίσχυρος τότε στο ΚΚΕ Ιωαννίδης άφηνε επικεφαλής της 2ης μεραρχίας του ΕΛΑΣ (Αττικοβοιωτίας, Εύβοιας) αυτόν τον πραγματικά βρώμικο τύπο που ζητούσε στα χωριά να του βρούνε τους αντιδραστικούς κι όπου του λέγανε πως δεν υπάρχουν ζητούσε να τους «δημιουργήσουν»; Ή, πώς ανέχονταν τον περιβόητο Ζίγκο, γραμματέα του ΚΚΕ Κορινθίας, να φτάσει στο σημείο όχι μόνο να σκοτώνει κόσμο αράδα αλλά και να φυλακίζει τη Νομαρχιακή Επιτροπή της ΕΠΟΝ γιατί ... διαφώνησαν στο πόσα λεφτά από συνδρομές θα πήγαιναν εδώ ή εκεί; Χιλιάδες καταγγελίες, κι όμως αυτός παρέμενε στη θέση του περιτριγυρισμένος από αποδεδειγμένους πράκτορες της Ιντέλλιτζενς. Προστάτης του άμεσος ήτα στέλεχος τώρα του «Κ»ΚΕ. Ή τον τρεις φορές αποκατεστημένο Μήτρο Παπαγιάννη που πελέκησε κόσμο αθώο στη Δ. Στερεά για να αποδείξει πως ήταν «εντάξει». (Τελικά, στη δίκη του Μπελογιάννη δήλωσε πως ανήκε στο κόμμα του Σοφιανόπουλου!!!). Πρέπει να σημειωθεί πως επιχειρήθηκε να χρησιμοποιηθεί ξανά μετά την «6η Ολομέλεια» κλπ, κλπ.
Οι «αριστερές» ασυνέπειες εκφράζονταν και στην πολιτική αντιμετώπιση των «εθνικοφρόνων» οργανώσεων. Λόγου χάρη, όπως σημειώσαμε πιο πάνω, στην πρώτη περίοδο της εμφάνισής τους γίνεται κουβέντα, διαπραγμάτευση κλπ. Φτάνουν σε κάθε είδους υποχωρήσεις, αδικαιολόγητες με βάση το συσχετισμό δυνάμεων. Και «ξαφνικά», εδώ κι εκεί σημειώνονται εκρήξεις που σπρώχνουν έναν κόσμο στις οργανώσεις αυτές. Οι εκρήξεις αυτές ήταν ή ταύτιση μάζας-ηγεσίας ή ξεκάρφωτες καταγγελίες –με αμφίβολα στοιχεία- του α’ ή β’ ατόμου, στελέχους ή μέλους των οργανώσεων αυτών ή και άλλες ενέργειες.
Όμως όλα τα λάθη, αυτά και πολλά άλλα, δεν μπορούν να κρύψουν τούτη την αλήθεια: ανεξάρτητα αν στις οργανώσεις αυτές μπήκαν και παράμειναν ακόμα τίμια στοιχεία που ήθελαν να πολεμήσουν τον κατακτητή, το «μονοπώλιο» της αντίστασης από το ΕΑΜ-ΕΛΑΣ δεν ήταν μια πολιτική, αλλά μια πραγματικότητα. Μονάχα ξεκομμένες πράξεις σαμποτάζ έγιναν από δίχτυα που αναφέραμε, αλλά που σταμάτησαν μετά τη συμφωνία Ντ. Σκοτ, Γκεστάπο κλπ.
Ακόμα, πρέπει να πούμε πως χάρη στην πολιτική της ηγεσίας του ΚΚΕ, οι άγγλοι και οι αμερικάνοι ανακάτευαν «κουτάλες» και μέσα στο ΕΑΜικό στρατόπεδο.
Χάιδευαν αυτούς, αγρίευαν στους άλλους, ευνοούσαν μια περιοχή, ήταν σκληροί σε άλλη, κοκ. Όπως παρατηρεί διπλωματικότατα ο Π. Κανελλόπουλος, υπήρχε το ενδεχόμενο οι τόσο διαφημισμένες διαφωνίες Φόρεϊν Όφφις και Ιντέλλιτζενς κλπ, σχετικά με το χειρισμό των ελληνικών θεμάτων, να ήταν στημένο παιχνίδι. Δεν το δέχεται ή μάλλον δεν μπορεί να το πιστέψει ... Αλλά ... το αναφέρει. Όταν το δέχεται, έστω διπλωματικά και έμμεσα ο Π. Κανελλόπουλος, να μην το δέχονται «κομμουνιστές ηγέτες» και των δύο πτερύγων του ρεβιζιονισμού, αυτό δείχνει την κατάπτωσή τους ...
Μερικά ακόμα περί «κουτάλας». Οι εγγλέζοι χάιδευαν τον Ορέστη (Μουντρίχα) και τον Δημητρίου (Νικηφόρο), είχαν «εξαιρετικές σχέσεις» στη Θεσσαλία με τον Κ. Καραγιώργη κοκ. Βέβαια οι περιπτώσεις αυτές δεν είναι ίδιες. Αναφέραμε προηγούμενα ορισμένα πράγματα για τον Ορέστη. Ο Γ. Ιωαννίδης ισχυρίζεται πως πήρε έγκαιρα μέτρα για να τον ελεγχει (το «έγκαιρα» σημαίνει 1944 ...) Ποια ήταν αυτά τα μέτρα. Έβαλε το Χαρίλαο Φλωράκη κομματικό υπεύθυνο της 2ης Μεραρχίας. Αυτό ήταν το μέτρο; Ο Ορέστης εξακολουθούσε να χορεύει και να κάνει ό,τι θέλει. Εδώ δεν πάμε να θίξουμε το Χαρίλαο Φλωράκη της εποχής εκείνης. Στο κάτω-κάτω, κι αν δεν πήρε χαμπάρι πολλά πράγματα ή δεν επέβαλλε με το κύρος του κομματικού υπεύθυνου την εφαρμογή των διαταγών (έγκαιρη μετακίνηση της 2ης Μεραρχίας στο Γουδί για την αντιμετώπιση της Ταξιαρχίας Ρίμινι στις αρχές του Δεκέμβρη 1944), η κύρια ευθύνη ανήκε στο Πολιτικό Γραφείο και στους δύο αρχικαθοδηγητές του ΚΚΕ, Σιάντο – Ιωαννίδη ή μάλλον Ιωαννίδη – Σιάντο, που ανέχονταν αυτή την κατάσταση. Όπως είπαμε πιο πάνω, ο Ορέστης στην Κατοχή, όχι τυχαία, πελέκησε πολύ κόσμο που «υποπτεύονταν» πως ανήκε σε άλλες οργανώσεις. Αυτά τα εγκλήματα τα κάλυπτε ο Σιάντος με την ανοχή του Ιωαννίδη και μάλιστα του έδωσε διαταγή για διάλυση του συντάγματος του Ψαρρού (ΕΚΚΑ), χωρίς να ξέρει τίποτε το Π.Γ., και ύστερα έκανε την πάπια ρίχτοντας την ευθύνη στους διοικητές και καπεταναίους που πήραν την εντολή μέσω Ορέστη (δεν πρόκειται για την τελειωτική διάλυση του συν/τος του Ψαρρού).
Θα μπορούσαμε να αναφέρουμε πλήθος από περιστατικά, αλλά αυτό θα μας οδηγούσε αλλού. Εκείνο που έχουμε να τονίσουμε, είναι πως άλλο πράγμα αποτελεί η ανικανότητα της ηγεσίας του ΚΚΕ και άλλο το γεγονός πως ο ΕΑΜ-ΕΛΑΣ ήταν η μοναδική δύναμη που πολέμησε με συνέπεια και συνέχεια όλους τους κατακτητές, ιταλούς, γερμανούς και βούλγαρους φασίστες. Έτσι πήρε το «μονοπώλιο». Τί να γίνει; Γιατί δεν το έπαιρναν οι άλλοι που διέθεταν πόρους, λεφτά, ειδικούς, πείρα, γνωριμίες, και τόσα άλλα;
Αλλά πρέπει να ξαναγυρίσουμε στο κύριο θέμα μας.
Στη διάρκεια της εφτάχρονης δικτατορίας, ορισμένοι νέοι της Κατοχής που ανήκαν τότε (δηλαδή στην Κατοχή) σε διάφορες αντιΕΑΜικές οργανώσεις, δεν συνεργάστηκαν αλλά αντιστάθηκαν στη διχτατορία με διάφορους τρόπους. Η αντίστασή τους αυτή δεν ήταν συνεπής και ως το τέλος. Αυτό, έξω από τα άλλα, αποδείχνεται από το ότι ακριβώς τότε βρήκαν τη στιγμή για να διαδώσουν διάφορους μύθος για την Κατοχή. Σ’ αυτό τους διευκόλυνε η γραμμή του ρεβιζιονισμού που από το 1956 έσβησε τα πάντα και ανακήρυξε σαν πραγματικές αντιστασιακές οργανώσεις όλες, και πρώτη απ’ όλες τον ΕΔΕΣ. Ορισμένος κόσμος από τις οργανώσεις αυτές είχε σκυλομετανιώσει για κατοχική και μετακατοχική του δράση. Η στάση του ρεβιζιονισμού δεν τον διευκόλυνε να διαφοροποιηθεί παραπέρα, αφού εξωράιζε τις οργανώσεις όπου ανήκε. Η δίωξη που άσκησε η διχτατορία σε ορισμένους από τους νέους των αντιΕΑΜικών οργανώσεων της Κατοχής, τους έκανε να αναθεωρήσουν ή να «αναθεωρήσουν» ορισμένα πράγματα για την Κατοχή, όχι όμως σε βασικά θέματα. Πχ ο Σάκης Πεπονής εκδίδει στη διχτατορία βιβλίο για την Κατοχή, όπου εξωραίζει τη στάση των εθνικοφρόνων οργανώσεων. Μιλάει και ονομαστικά ακόμα για στελέχη της ΕΠΟΝ και του ΚΚΕ στο σπουδαστικό χώρο, διαστρεβλώνει ή παρασιωπά γεγονότα και αφήνει το «κόμπλεξ» του να φανεί: Πιάστηκε, γράφει, από γερμανούς γιατί μοίραζε προκηρύξεις. Στην Γκεστάπο ο αξιωματικός όταν είδε ποιας οργάνωσης προκηρύξεις μοίραζε, ύστερα από φιλική συζήτηση τον άφησε ελεύθερο.
Ο Ρόδης Ρούφος (πεθαμένος τώρα) δίνει στα βιβλία του μια εικόνα 100% ψεύτικη και, στην επανέκδοσή τους κάπως το ομολογεί ...
Και άλλοι, ο Φραγγόπουλος, ο Κάσδαγλης κλπ. Καμιά απάντηση από τους ρεβιζιονιστές. Και μάλιστα από εκείνους που αναφέρονται ονομαστικά. Φτάσανε στη θέση και πριν και κατά τη διχτατορία και μετά, και ενωμένοι και χωρισμένοι, οι ρεβιζιονιστές να παραδεχθούν πως στο παρελθόν το ΚΚΕ, το ΕΑΜ μονοπωλούσε την αντίσταση και αυτό ήταν λάθος. Λάθος; Ορίστε τώρα που οι διώκτες του ΕΑΜ «αποκαλύπτουν» και άλλη συμφωνία, εκτός από εκείνη του Σκοτ-Γκεστάπο-αγγλογερμανών, και ξαναδημοσιεύουν περιληπτικά τα αρχεία της Βέρμαχτ που μιλάνε για συνεργασία Ζέρβα-Γερμανών. (Γι ‘αυτό, είχε κάνει λόγο με πιο μαλακούς όρους ο στρατηγός Καμάρας του ΕΔΕΣ, στην αντιδικία του με τη χήρα του Ν. Ζέρβα).
Ένα από τα λάθη της Κατοχικής καθοδήγησης του ΚΚΕ ήταν η υπερτίμηση της επιρροής χρεοκοπημένων παραγόντων και η συμφιλιωτική στάση για μεγάλο διάστημα –με τις αντιφάσεις που αναφέραμε- απέναντι στις οργανώσεις αυτές και στα Τάγματα Ασφαλείας. Μα «αριστερά» λάθη δεν υπήρξαν; Βέβαια. Η «ιδιομορφία» τους ήταν πως συχνά κατά «μυστηριώδικο και ιδιότυπο» τρόπο εξυπηρετούσαν την οπορτουνιστική γραμμή. Όμως αυτό είναι άλλο ζήτημα.
Το ουσιαστικό είναι πως η πραγματική ιστορία δε σβήνεται από τις πολιτικές στάσεις και σκοπιμότητες. Όπως και πριν, έτσι και τώρα. Το να «μετανοούν» οι ηγέτες και των δύο πτερύγων του ρεβιζιονισμού, στο όνομα των μόνιμων επιδιώξεών τους για απόσπαση της εύνοιας της ιθύνουσας τάξης, δείχνει το κατρακύλισμά τους. Στο κάτω-κάτω είναι «δικό τους ζήτημα». Όμως στον απλό λαό είναι βαθιά ριζωμένη η πεποίθηση –σε διάφορους βαθμούς περισσότερο ή λιγότερο «καθαρή»- πως η μοναδική εγγύηση πως «κάποτε» θα λευτερωθεί πραγματικά είναι η διατήρηση και συνέχιση της ΕΑΜικής παράδοσης. Κάτι περισσότερο: Με τη στάση αυτή, όπως στο παρελθόν έτσι και τώρα, δεν βοηθιούνται να ξεκόψουν με το παρελθόν τους εκείνοι που πήραν μέρος στο αντιΕΑΜικό μέτωπο. Το ότι μια σειρά στελέχη των οργανώσεων αυτών (Ι.Τ κλπ) πάνε με το «ΚΚΕ εσ.» και όχι με το «Κ»ΚΕ, αυτό δε σημαίνει πως υπάρχει διαφορετική πολιτική στο ζήτημα αυτό οφείλεται σε άλλους λόγους και στο ποιος «πρόλαβε». Ας θυμηθούμε τη συμφωνία Μπριλλάκη-Παπανδρέου στη διχτατορία και το ρίξιμο του Κ. Κολιγιάννη από τον δεύτερο, ενώ αργότερα αντιστράφηκαν οι όροι με το Χ. Φλωράκη κλπ.
Ο Λένιν όταν χτυπούσε τους εσέρους και τους πρότεινε συνεργασία ταυτόχρονα, πριν και μετά το 1905, μήπως εφάρμοζε «ζαχαριάδικη πολιτική»;[3] Μπορεί να υπάρχουν πολλοί που το «πιστεύουν» ή το πιστεύουν, άσχετα αν το λένε ανοιχτά. Όμως ο Λένιν θεωρούσε, και η ιστορία τον δικαίωσε, πως σε κάθε συνεργασία, προσέγγιση κλπ με άλλες δυνάμεις, χρειάζεται να γίνεται πριν απ’ όλα «ο πιο αυστηρός προσδιορισμός των ορίων». Ποιοι είναι οι άλλοι, τί έχουνε κάνει στο παρελθόν ή κάνουν τώρα, και πού μπορούμε να φτάσουμε προχωρώντας μαζί κλπ. Κι αυτό ισχύει πολλές φορές περισσότερο για οργανώσεις, όχι όπως οι εσέροι που χτυπούσαν τον τσαρισμό με λαθεμένο τρόπο αλλά τον χτυπούσαν, αλλά για οργανώσεις που ανοιχτά ή «καλυμμένα» συνεργάστηκαν με τους κατακτητές και υπηρέτησαν ταυτόχρονα τον αγγλικό ιμπεριαλισμό. Δεν μπορούν να τραβηχτούν παραπέρα στοιχεία τέτοια, όπως της Ι.Τ. ή του ΕΔΕΣ, με τη μετάνοια και τη συγγνώμη των ρεβιζιονιστών ηγετών, αλλά με ένα εντελώς αντίθετο τρόπο. Με το να οδηγηθούν βαθμιαία να αναγνωρίσουν ποιους υπηρέτησαν και πώς. Και θα οδηγηθούν –όσο μπορεί να οδηγηθούν- όταν υπερασπιζόμαστε την ιστορική αλήθεια και το αίμα των νεκρών μας: του Έκτορα Οικονομίδη, του Μικέ Κουρουνιώτη κ.α. –για ν’ αναφερθούμε μονάχα στο φοιτητικό χώρο- που δολοφονήθηκαν από τους «εθνικόφρονες αντιστασιακούς».
Πολιτικά, αν αυτοί σήμερα έχουν μια πολιτική έκφραση και συμφωνούσε κανείς στο α’, β’ ή γ’ σημείο, δεν θα ζητούσε απ’ αυτούς σαν όρο για κοινή δράση την αποκήρυξη του παρελθόντος, αλλά την εφαρμογή όσων συμφωνήθηκαν. Αλλά όταν θα αναφέρονταν στις «μονοπωλήσεις» κλπ, θα παίρναν άμεσα την απάντηση. Αυτή θα ήταν η σωστή γραμμή. Τί κάνουν όμως οι ρεβιζιονιστές; Τους δίνουν όχι μόνο συγχωροχάρτι για το παρελθόν, αλλά εκλιπαρούν και τη συγγνώμη τους γιατί ο λαός απομόνωσε όλες αυτές τις οργανώσεις στην Κατοχή. Δεν αναφερόμαστε εδώ στην πολιτική πλατφόρμα για το σήμερα που πάει να στηριχτεί αυτός ο γιορτσμός, γιατί δεν αξίζει τον κόπο να ασχοληθεί κανείς (ή ασχολούμαστε αλλού).
Η ΕΑΜική γενιά φεύγει σιγά-σιγά από τη ζωή. Αν ο ρεβιζιονισμός κατάφερνε να σβήσει ή να διαστρεβλώσει την πραγματική ιστορία του ’41-’49, θα πρόσφερνε μια μεγάλη υπηρεσία στη μεγαλοαστική τάξη και τους ξένους πάτρωνές της. Αυτό δεν θα γίνει. Δεν θα περάσουν οι ψευτιές και οι μετάνοιές τους στο λαό μας, και προπαντός στη νεολαία μας.
Οι μαρξιστές-λενινιστές, οι οπαδοί της πραγματικής Αριστεράς, θα υπερασπίσουν τη μεγάλη κληρονομιά του ΕΑΜικού κινήματος και των κατοπινών αγώνων. Ίσως κάνουμε σήμερα λίγα. Αύριο θα κάνουμε περισσότερα σ’ αυτό, παρά τις δυσκολίες που συναντούμε. Θα γραφτεί ακόμα πιο καθαρά η ιστορία. Και θα μπει πιο αποφασιστικά ο κάθε κατεργάρης στον πάγκο του.
[1] Σχετικά με το πως βγήκε ο Ζέρβας στο βουνό, πριν από λίγο καιρό στον Τύπο δημοσιεύθηκαν επιστολές στενού συνεργάτη του (βγήκε με το ζόρι κλπ), καθώς και απάντηση της χήρας του Ζέρβα που κατηγορούσε τον επιστολογράφο για πολλά και διάφορα, διαψεύδοντάς τον ταυτόχρονα.
[2] Για όσους δεν ξέρουν ή δεν θυμούνται: Οι κατοχικές κυβερνήσεις είχαν τοποθετήσει τους αξιωματικούς στα επισιτιστικά γραφεία (έκδοση δελτίων τροφίμων κλπ) και σαν καθηγητές της «Εθνικής και Ηθικής Αγωγής» στα Γυμνάσια, και τους Ευέλπιδες στο Πολυτεχνείο σα σπουδαστές. Ο σκοπός θα ήταν να χρησιμοποιηθούν για το χτύπημα του ΕΑΜικού φοιτητικού κινήματος. (Φυσικά, υπήρξαν Ευέλπιδες που δεν έπαιζαν τέτοιο ρόλο).
[3] Πριν τη διχτατορία μετά τα περίφημα «5 σημεία» του ρεβιζιονισμού, γελοιογραφήθηκε η θέση αυτή του Λένιν –που ας σημειωθεί παρουσιάστηκε σα «δική τους» ανακάλυψη με το περιβόητο «προχωρούμε χωριστά και χτυπάμε από κοινού» με τη Δεξιά.
Αναρτήσεις
